ON KLİNİK HAFTANIN MAKALESİ - GEBELİK TAKİBİ


Jinekoloji Doktoru Op.Dr.Gülsün Okutan, hamileliğin 6. haftasından doğuma kadar gebelik takibi, gebelik tarama testleri ve down sendromu tarama testleri ile ilgili olarak anne adaylarını bilgilendiriyor.

 

GEBELİK TAKİP PROTOKOLLERİ

Gebelik takibi,  gebelik saptandıktan sonra anne ve bebeğin sağlıklı gelişimini izlemek veya olası risklerini en aza indirgemek için gebeliğin belirli bir protokol oluşturularak düzenli aralıklarla izlenmesidir. Gebelik yaşının doğru saptanması, annede mevcut olan ve gebelik sırasında şiddetlenebilecek hastalıkların takibi ve tedavisi, bebekte var olabilecek yapısal bozuklukların erken saptanıp önlemlerin alınması açısından gebelik takibi önemlidir. Normal gebelik süresi 280 gün veya 40 haftadır ve 3’er aylık periyotlara  (trimestr) ayrılır.

        Adet gecikmesini takiben gebelik testiyle gebelik saptandıktan sonra anne adayı şikayeti olmasa bile doktora başvurup ilk muayenesini yaptırmalı ve oluşturulan protokol ile gebelik takibine başlanmalıdır.

       6- 8.Hafta;              Öykü,  özgeçmiş,  soy geçmiş

                                         Fizik muayene

                                         Jinekolojik muayene

                                         Ultrasonografi

                                          Laboratuar tetkikleri

                                          (Tam kan sayımı, Tam idrar tahlili, Kan grubu, Troid fonksiyon testi, Kan şekeri ölçümü, Hepatit markerleri , Rubella–kızamıkçık antikoru)  

        11-14. Hafta;         Gebelik muayenesi  (Annenin ve USG ile bebeğin gelişiminin takibi)

                                         İkili tarama testi ( Free BHCG ve PAPP-A tayini ve ense kalınlığının ölçümü ve burun kemiğinin saptanması )

          16-18.Hafta;        Gebelik Muayenesi ( TA, kilo ölçümü, bacaklarda ödem, yakınma)

                                         Üçlü Tarama testi  (AFP, hCg, Free E 3 ölçümü) veya  

                                         Dörtlü Tarama testi  (AFP, hCG,Free Estriol, İnhibin A ölçümü)

        20- 24. Hafta;         Gebelik Muayenesi

                                         Ayrıntılı II. Düzey Anne ve Bebeğin Doppler Ultrasonografi Bebeğin Kalp Ekografisi ve olası diğer organ anomalilerinin taranması

          26- 28.Hafta;       Gebelik Muayenesi

                                         50 gr. Glikozla Tarama testi

                                         Rh Uyuşmazlığı varsa İndirekt Coombs Testi

               30- 32.Hafta;              Gebelik Muayenesi

                                             Tetanos aşısı -2

                                              Kan sayımı ve Tam idrar tahlili tekrarı

         34- 36.Hafta;              Gebelik Muayenesi ve gerekirse tetkik

                38- 40.Hafta;             Gebelik Muayenesi           

                                                    Biyofizik Profil ( Bebeğin iyilik halinin takibi)

                                                    Belirli aralıklarla NST ile takip

                40. Hafta ;                  DOĞUM

                   Doğumdan sonraki 6 hafta da önemlidir ve hastanın izlenmesi gerekir. Gebelik takip protokolleri her ekole göre ufak değişiklikler göstermekle beraber hepsinde amaç, anne ve bebeğin doğuma kadar takibi ve sağlıklı bir şekilde doğumun gerçekleştirilmesidir.

GEBELİKTE TARAMA TESTLERİ

Gebelikte fetal anomalilerin saptanabilmesi için tarama testleri yapılması birçok ülkede artık rutin gebe takibinin bir parçası haline gelmiştir. ABD’de tüm gebelerin üçte ikisinin prenatal tarama testlerinden geçirildiği bildirilmiştir.

Tarama Testlerindeki başlıca hedefler;

·         İnvaziv girişim gereksinimlerini azaltmak

·         Belirleme değerini (Detection Rate) yükselterek daha fazla pozitif olguyu yakalamaya çalışmak

·         Yalancı pozitiflik oranını azaltarak gereksiz amniosentez sayısını düşürmek

·         En uygun tarama zamanını tayin etmek

·         En uygun test kombinasyonlarını belirleyebilmek

·         Daha ekonomik tarama yöntemleri bulmak.

DOWN SENDROMU TARAMA TESTLERİ

İntegre test;                           1. trimesterde USG-NT ve PAPP-A ölçümü (yalancı pozitiflik %5 ile belirleme değeri%85)

                                         2. trimesterde  AFP, hCG,  free Estriol, İnhibin A Ölçümü

Serum integre test;               Yukarıdakilerden USG-NT hariç diğerleri (%5 false pozitiflikle belirleme değeri %85 )

Kombine Test;                      1. trimesterde USG-NT,PAPP-A ve free B-hCG ölçümü

İkili  (double) test;                 1. trimesterde PAPP-A ve free B-hCG ölçümü

Üçlü (Triple) Test;                2. trimesterde AFP, hCG, free E3 ölçümü ( belirleme değeri %71 )

Dörtlü(quadruple )Test; 2. trimester de AFP, hCG, free Estriol, İnhibin A ölçümü  (%79 -80 belirleme değeri  )

1. trimester da iyi bir USG_NT ölçümü yapılabilirse 11-14 haftalarda anne srumunda yapılan ikili test ölçümü ve anne yaşının değerlendirilmesi sonucunda %5 yalancı pozitiflik oranıyla belirleme değeri %85 civarındadır.

Full integre testin %5 false pozitiflikle belirleme değeri en yüksek oran olan %94 ulaşır.